پیام بالای صفحه

***توجه: تیم شکاف لب و کام دانشگاه علوم پزشکی اصفهان هیچ گونه ارتباط و یا همکاری با خیریه امام حسین (ع) و یا کلینیک لبخند ندارد.

previous pauseresume next

مصاحبه با مسئول کلینیک شکاف لب و کام

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

از تو حرکت، از من برکت

من حرکت کردم و در حرکت بود که خداوند به من مسیر را نشان داد...

حدود ۱۰ سال پیش یکی از اساتید گروه گفتاردرمانی با تشکیل جلسه ای نوید تحولی بزرگ در اقدامات بالینی در زمینه ی شکاف کام را داد، وی با  همکاری متخصصینی که هریک به نوعی در این زمینه صاحب نظر بودند، فعالترین تیم شکاف کام را در ایران تشکیل دادند. طولی نکشید که این تیم به یکی از مراکز اصلی مراجعه بیماران شکاف کام تبدیل شد. این تیم تا به حال در زمینه های ارزیابی، مداخله ی زودهنگام، درمان و آموزش اقدامات بسیار خوبی را انجام داده و به طور قطع در سال های آتی شاهد ارتقای هر چه بیش تر سطح خدمات این تیم خواهیم بود.

مطرح کننده ی ایده تشکیل تیم شکاف کام در اصفهان کسی نیست جز  خانم فاطمه درخشنده؛ ایشان عضو هیئت علمی گروه گفتاردرمانی و مسئول کلینیک شکاف کام دانشگاه علوم پزشکی اصفهان هستند و همزمان در مقطع دکتری دانشگاه علوم پزشکی ایران  مشغول به تحصیل می باشند. از ایشان و همکارانشان در تیم، مقالات زیادی در مجلات داخلی و خارجی به چاپ رسیده و کتاب هایشان شامل؛ گفتار در شکاف کام، بلع و اختلالات آن، کاربرد ویدئوفلوروسکوپی در  بدعملکردی کامی حلقی و مداخله ی زودهنگام می باشد. در آستانه دهمین سالگرد تاسیس تیم شکاف کام اصفهان بر آن شدیم که گفتگویی صمیمی با ایشان در خصوص چگونگی و چرایی تأسیس این تیم داشته باشیم.

 

تعریف شما از کارهای گروهی و تیمی چیست؟

کار گروهی یعنی این که عده ای در یک گروه یک هدف مشترک را دنبال کنند و برای رسیدن به آن هدف از منافع فردی خود چشم پوشی کنند که اگر غیر از این باشد، هدف در لابلای منافع شخصی افراد گم می شود و دست نیافتنی.

 

طبق اطلاع بنده شما از اولین موسسان تیم شکاف کام اصفهان بوده اید چه طور به فکر تشکیل چنین تیمی افتادید؟

مشکلات بیماران شکاف کام از دوران دانشجویی ذهن مرا به خود مشغول کرده بود. ما همه ی تلاش خود را در جهت درمان اختلالات گفتاری بیماران می کردیم، اما به نتیجه نمی رسیدیم. با این که بیماران جراحی می شدند و به صورت دراز مدت گفتاردرمانی دریافت می کردند، اما باز هم گفتار طبیعی ایجاد نمی شد و ما نمیدانستیم علت مشکل چیست ؛ تا این که در سال ۸۳ در  سمیناری در تهران شرکت کردم که پروفسوردیوید کین[۱] هم حضور داشتند. بیمارستان فاطمه زهرا تعدادی بیمار را در لیست ارزیابی دکتر کین قرار داده بود. وقتی در آن جلسه در مورد مشکلات بیماران  سوال می پرسیدیم ،  دکتر کین به جز سوالاتی که دقیقا مربوط به تخصص خودشان بود؛ سوالات دیگر را جواب نمی دادند و می گفتند که در این زمینه باید متخصص  مربوطه پاسخگو باشد . در نتیجه ما نمی توانستیم برای هر بیمار در آن جلسه به یک نتیجه کلی برسیم و ایشان برای هریک از بیماران این موضوع را تکرار می کردند  . آن جا بود که فهمیدم چه قدر کمبود کار تیمی در این رشته داریم و برای تشخیص و درمان صحیح حضور یک تیم تخصصی الزامی است.

 

خوب بعد از آن چه کار کردید؟

چون آن زمان در مورد برگزاری یک جلسه تیمی هیچ ذهنیتی نداشتم. از طریق ایمیل سوالاتم را از دکتر کین می پرسیدم و ایشان نیز هر بار در کمال سعه صدر و بخشندگی پاسخ می دادند. پس از مدتی موضوع را با رییس وقت بیمارستان الزهرا مطرح کردم و ایشان از من خواستند تا در یکی از جلسات هفتگی بیمارستان در حضور چند نفر از مسئولین دانشگاه بیان مسئله ای  داشته باشم. من هم از تمام مواد و امکاناتی که در آن زمان در اختیار داشتم که شامل چند فیلم از گفتار و ظاهر نابسامان بیماران و تاریخچه ای از تشکیل تیم در کشورهای دیگر و بیان مشکلات بیماران با درمانهای انفرادی در ایران بود، برای تبیین  مشکل موجود استفاده کردم. بعد از آن جلسه بود که رییس بیمارستان برای گروههای مختلف آموزشی دانشگاه دعوت نامه فرستادند و از افراد علاقمند به موضوع شکاف کام برای تشکیل تیم دعوت کردند و افراد علاقمند معرفی شدند. تا اینکه در خرداد ۸۴ اولین جلسه تیمی را در بیمارستان الزهرا تشکیل دادیم. من که به عنوان مربی کارورزی دانشجویان در بیمارستان بودم، هر کار دیگری که برای  حفظ و گسترش تیم لازم بود،انجام می دادم( تلفنچی بودم،  منشی و نامه رسان، آسیب شناس گفتار  و هماهنگ کننده ی تیم... ). یادم می آید  که برای تشکیل اولین جلسه نه اتاق مناسبی داشتیم و نه میز کنفرانس  ونه وسایل مورد نیاز برای معاینه . به کمک دانشجویان در یکی از اتاقهای گفتاردرمانی بیمارستان الزهرا با کنار هم گذاشتن میزهای درمان یک میز کنفرانس درست کردیم، از منزل چراغ قوه، آبسلانگ، الکل، پنبه و جایزه و... آوردم و جلسه را با حضور چند متخصص از رشته های مختلف و چند بیمار برگزار کردیم و تا ماهها جلسات تیم را به همین صورت و در همین مکان اجرا کردیم.

           

             در این راه پشتیبانی هم داشتید؟

 صادقانه و به دور از هرگونه شعارزدگی  می گویم که بدون حمایت و پشتیبانی خدا به سرانجام رساندن این تیم امکان پذیر نبود.کاری که هیچ هویت سازمانی ندارد و هیچ بودجه و امکانات قانونمندی برایش در نظر گرفته نشده، از طرف سیستم اداری هم حمایت نمی شود. فقط خدا بود که در حمایت از این کار انسانهای دلسوز و موثری را سر راهم قرار داده و در مواجهه با مشکلات متعدد به من توان ایستادگی می داد و راهنماییم می کرد. تا این که بعد از سه سال برگزاری  جلسات  تیمی دریکی از اتاقهای بیمارستان الزهرا توانستیم اولین کلینیک تخصصی شکاف کام را با حمایت مسئولین وقت دانشکده علوم توانبخشی، راه اندازی کنیم.  

 

             گویا تیم اصفهان یکی از فعال ترین تیم هاست، چه خصوصیاتی این تیم را جزء بهترین تیم ها کرده؟

به نظر من عواملی که این تیم را از تیمهای دیگر متمایز کرده است شامل : یکی مشارکت فعال اعضا و تلاشهای  هماهنگ کننده تیم است که زیر سرپرستی مدبرانه و دلسوزانه مسئول وقت تیم کار می کنند و همگی بدون هیچ چشمداشتی در حفظ و پیشبرد کار تلاش میکنند.دوم داشتن پروتکل درمانی منسجم برای بیماران است. سوم تلاش برای ارائه درمان های علمی، تخصصی و به روز  زیر نظر متخصصینی که دوره های آموزش شکاف کام را گذرانده اند که هم باعث افزایش انگیزه ی اعضای تیم و هم موجب رضایت بیماران تحت پوشش این تیم شده . عامل دیگر  استفاده از تجهیزات پزشکی برای تشخیص دقیق تر علت مشکلات بیماران و بررسی نتیجه ی مداخلات انجام شده  است و مورد دیگر پیگیری بیماران در فواصل زمانی منظم است. عامل بعد راه اندازی بیمارستان کودکان امام حسین (ع) در سال ۱۳۹۱ بود که باعث شد تعداد بیمارانی که توسط اعضای تیم با تکنیک صحیح جراحی می شوند و نیاز به مراقبت مناسب دارند، بالاتر رود. و عامل دیگر حمایت مسئولین دانشگاه و دانشکده توانبخشی است که به رشد و گسترش تیم کمک شایانی کرده اند و بالاخره وجود انجمن خیریه امام حسین (ع) که در سال ۱۳۸۸ تشکیل شد و به یاری اعضای تیم آمد و کمک های قابل توجهی در حوزه درمان و آموزش به تیم کرد.

 

             این تیم در چه زمینه هایی فعالیت میکند؟

در واقع هدف یک تیم شکاف کام بهبود آموزش، پژوهش و درمان است و  ما در این سالها سعی کردیم در هر سه زمینه  فعالیتهایی داشته باشیم؛ آموزش متخصصین، آموزش خانواده ها، توسعه ی پژوهشهای بنیادی و کاربردی و بالا بردن تعداد مقالات در کشور؛ و در نتیجه و مهمتر از همه تشخیص صحیح با استفاده از ارزیابیهای دستگاهی و در نهایت بهبود سطح خدمات درمانی بیماران. الان به لطف خدا تعداد مقالات در حیطه شکاف کام در کشور نسبت به سالهای قبل از تشکیل تیم، خیلی بالا رفته و توجه متخصصین به این موضوع خیلی بیشتر شده است. درمان هم که همیشه یکی از اصلی ترین دغدغه های  تیم بوده که برای اجرای درمانهای صحیح و جلب همکاری خانواده ها، باید آگاهی آنها را بالا برد. ما در برابر ۲۰۰۰ بیماری که تا به امروز تحت پوشش تیم قرار گرفته اند، احساس مسئولیت می کنیم چون آنها به تیم ما اعتماد کرده اند که درمان فرزند عزیزشان را به ما سپرده اند .پس ما هم سعی می کنیم برای بالا بردن سطح خدمات درمانی، به آموزش متخصصینی از همه ی رشته ها بپردازیم.

 

            چه مشکلاتی در این مسیر داشتید و اکنون چه نقاط ضعفی در تیم وجود دارد؟

بعضیها که وضعیت امروز تیم اصفهان را می بینند فکر می کنند همه چیز به راحتی بدست آمده و هیچ مشکلی نبوده در حالی که همیشه برای انجام یک کار جدید و ایجاد تغییر در یک روند، سختیها و مشکلات زیادی وجود دارد که تشکیل این تیم هم از این قاعده مستثنی نبود. تشکیل تیم و ادامه حیات آن منوط به تغییرات زیادی بود که باید در بخشهای مختلف ایجاد می شد،از تغییر در طرز تفکر افراد گرفته تا روشهای درمانی و تکنیکهای جراحی و حتی نحوه برخورد با بیمار و خانواده اش که ایجاد این تغییرات گاه با مقاومت و سنگ اندازیهای افراد مواجه میشد و این پیشبرد کار را خیلی سخت می کرد و گاه نیاز به مکان و امکانات و تجهیزات و صرف وقت زیادی داشت که تهیه کردن آنها هم در بوروکراسی اداری اصلا کار ساده ای نبود که اگر لطف دائم خدا و همراهی بندگان خوب خدا نبود....مهمترین مشکل فعلی، ارائه خدمات درمانی نامناسب به بیماران در برخی از نقاط کشور توسط افرادی است که آموزشهای ویژه ی شکاف کام دریافت نکرده اند و گاه آسیبهای جبران ناپذیری به بیمار وارد می کنند و یکی دیگر از مشکلات بالقوه ی ما این است که برای بعضی از متخصصان تیم، جایگزینی نداریم که باید هر چه سریعتر با برنامه ریزیهای دقیق آموزشی این نقص را برطرف کنیم.

 

چه اقداماتی جهت ارتقای سطح خدمات تیم می توان انجام داد و در این راه به چه کمک هایی نیاز دارید؟

یک سری از کارها هست که می خواهیم برای بهبود وضعیت درمان شکاف کام در کشور انجام دهیم، ولی متأسفانه هم حمایت قانونی نداریم و هم تعداد نیروهایمان محدود است. هرچه اطلاعات ما از وضعیت تیمهای فعال در کشورهای پیشرفته بیشتر می شود، انتظاراتمان از خودمان و از تیممان بالا  میرود، اما به علت نبود فضا و بودجه ی کافی و نیروی متخصص موردنیاز، امکان ارتقای سریعتر و شایسته تر تیم وجود ندارد.

برای گسترش کار تیمی، به حمایتهایی در سطح وزارتخانه و سپس دانشگاهها نیاز است.در ضمن پشتیبانی خیریه ها نیز می تواند بسیار راهگشا باشد.

 

با توجه به تجربه ی شما در انجام این کار آیا اقدامی در خصوص راه اندازی تیم  در دیگر شهرها انجام داده اید؟

با پشتیبانی تیم اصفهان،اولین تیم بعد از تیم ما در شهر ساری تشکیل شد؛ بعد از آن دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه شیراز و دانشگاه همدان تیم های خود را راه اندازی کردند و هر جا که کمک خواستند تیم اصفهان در حد توان  کمک و راهنمایی کرده است .

 

           به نظر شما چه عواملی باعث شده که کارهای گروهی و تیمی در کشور ما طرفدار نداشته باشد؟

در کار تیمی باید با دیگران هماهنگ شویم و باید از نظرات شخصی خودمان و منافع فردیمان بگذریم، در حالی که در کار انفرادی، ایده ها و روش های خودمان را بکار می گیریم و کار ساده تر است  ولی  کار تیمی قواعد خاصی دارد  که باید آن را بپذیریم و در آن قالب بگنجیم؛ شاید افراد جامعه ی ما برای پذیرش این قواعد آموزش ندیده اند.

 

           و برای بهتر شدن فعالیت های تیمی چه کارهایی می توان انجام داد؟

باید برای بعضی از بیماریها تشکیل تیم در دانشگاهها را اجباری کرد و تسهیلاتی برای مراکزی که بصورت تیمی کار میکنند در نظر گرفت تا همه مراکز به انجام کار تیمی تشویق شوند. چنانچه تعداد تیمها در دانشگاههای مختلف کشور افزایش پیدا کند، هم در رقابت با یکدیگر در ارتقای کار خویش تلاش می کنند و هم بیماران دسترسی راحت تر و حق انتخاب  بیشتری خواهند داشت.

 

در مورد کلمات زیر اولین چیزی که به ذهنتان می رسد، بیان کنید.

            شکاف کام: گفتار

            همدلی: درک متقابل دیگران

خدا: جای خالی همه ی نداشته ها- همه چی

موفقیت: شکستهای پی در پی همراه باپشتکار

 

سخن پایانی...

 

ترجیح می دهم با یک آیه از قرآن تمام کنم؛ قرآن از قول حضرت ابراهیم می فرمایند: " انی ذاهب الی ربی سیهدین" من جاری  به سوی هدایت پروردگارم هستم؛ در واقع می گویند من می روم تا  پروردگارم هدایت کند مرا . برای این که هدایت بشوی باید حرکت کنی؛ با نشستن، با ساکن بودن و با حرکت نکردن راهی برای تو باز نمی شود. دریا هم که باشی اگر در جریان نباشی می گندی ولی یک چشمه کوچک که جاری می شود همیشه پاک، شفاف و قابل استفاده است. من این آیه را سرلوحه ی تمام کارهای خود قرار داده ام. روزی که این کار را شروع کردم، هیچ چیز درباره کار تیمی نمی دانستم،  حرکت کردم و در حرکت بود که خداوند به من مسیر را نشان داد و همیشه سپاسگزارش خواهم بود. در پایان از همه کسانی که از ابتدا تا به امروز دست ما را به یاری گرفتند و هریک نقشی در پیشبرد این کار داشتند، صمیمانه قدردانی و آرزوی تندرستی میکنم.از شما نیز به خاطر تهیه این گزارش ممنونم.

 

تهیه و تنظیم: صبا صادقی- آسیب شناس گفتار و زبان

 

 

[۱]- دکتر کین یکی از افراد مطرح در زمینه ی شکاف کام در آمریکا است.